
de Volkskrant
23 september 2017 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 4
 JENNIE BARBIER EN MAARTEN KEULEMANS
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: computer herkent iemands geaardheid op foto's.
Van wie komt die claim?
'Can a computer tell if you're GAY?', kopte de Daily Mail. 'Kunstmatige intelligentie weet of je homo of hetero bent', berichtte RTL Nieuws. Het onderzoek van Stanford-onderzoekers Yilun Wang en Michael Kosinski deed vorige week stof opwaaien, en dat was dan ook hun bedoeling: want wat als de 'gaydar' die ze hadden getest, wordt ingezet om homo's te vervolgen?
Klopt het?
Wang en Kosinski leerden bestaande gezichtsherkenningssoftware onderscheid te maken op seksuele voorkeur aan de hand van rond 35 duizend echte portretfoto's. Met succes: op basis van één foto kon hun 'gaydar' homo's van hetero's onderscheiden met een nauwkeurigheid van 81 procent bij mannen en 71 procent bij vrouwen. 

Alleen waren de foto's niet representatief: afkomstig van een datingsite, waar men openlijk uitkomt voor de seksuele geaardheid. De verschillen waar de computer op aansloeg, zaten dan ook voor een groot deel in uiterlijke 'extra's'. Zo droegen lesbiennes minder make-up, en hadden homomannen minder vaak een baard of een pet. Op basis van kenmerken als kin en neus alleen slaagde de computer er nog maar bij 75 procent van de mannen en 63 procent van de vrouwen in homo en hetero uit elkaar te halen. 

Een groter probleem is dat de 'gaydar' werkt door steeds een homo- en een heteroportret te vergelijken. Omdat er veel meer hetero's zijn dan homo's, zal de test in de praktijk vooral hetero's ten onrechte aanwijzen als homo. Volgens berekeningen van de Volkskrant zal de test per drie 'homomeldingen' er al snel zeker twee keer naast zitten, en bij vrouwen nog vaker. 

In hun artikel erkennen Wang en Kosinski dat punt: '91 procent nauwkeurigheid betekent niet dat 91 procent van de homomannen in een populatie kan worden herkend'. Maar, zo verweren ze zich, als de computer zich richt op de paar procent die er het meest als homo uitzien, worden de resultaten betrouwbaarder. Een aanpak die best zal werken op een datingsite, maar in een land waar homo's hun geaardheid verhullen en de computer puur moet afgaan op gelaatstrekken, ligt dat natuurlijk anders. 

Het maakt hun waarschuwing niet minder urgent: Het is doenlijk software te maken die seksuele geaardheid afleest aan het gezicht.
Eindoordeel?
De 'gaydar' ziet zoveel hetero's ten onrechte aan voor homo, dat de echte homo's er haast bij in het niet vallen. Het experiment laat wél zien wat er in potentie mogelijk is. 

Met dank aan Casper Albers (RUG), Joost Broekens (TU Delft), Pepijn van Erp (Stichting Skepsis), Theo Gevers (UvA), Marco Wiering (RUG).



